رابطه دین ورسانه

 مطالعات دین و رسانه در غرب سابقه ای دیرینه دارد . در این مطالعات به ابعاد گوناگون دین و رسانه پرداخته می شود.(میرعابدینی،1382 :144)تاثیر متقابل رسانه و دین از دغدغه های روزگار ماست.از سویی رسانه ها تاثیری عمیق و گسترده در دین و اخلاق جامعه باقی می گذارند و از سویی دیگر مجبورند در کارکردهای ذاتی خویش آموزه ها و خطوط قرمز دینی را مراعات کنند. در عین حال مخالفانی نیز دارد.کسانی هستند که نه تنها کارکرد دینی و ارزش گرا را نافی فلسفه و جودی این پدیده نو ظهور می دانند که آن را ناقض حقوق اولیه بشر تلقی می کنند همان گونه که کسان دیگری رسانه را به عنوان موضوعی نو پیدا خارج از قلمرو احکام و دستورات دینی می دانند و به این ترتیب منکر تعامل دین و رسانه هستند.(اسماعیلی،1383 :7)پیروزی انقلاب اسلامی از یک سو گامی عملی برای دینی شدن رسانه در ایران و از سوی دیگر اقدامی موثر در بازنگری نظریه های ارتباطات و توسعه به شمار می رود.

از این رو کنکاش در نسبت دین و رسانه و به تعبیر دیگر یافتن فصلی مشترک میان مطالعات دو حوزه مهم دین و رسانه، فرصت مبارکی است تا نخست موضوع در هر دو حوزه چنان که بایسته است، مطرح شود و سپس ارائه دستاورد اندیشه‌ورزی‌های موجود و بیان نیازها، سمت و سوی تکاپوهای آینده را در زمینه تعامل دین ورسانه را نشان دهد.بنابر این بررسی رابطه دین و رسانه، جدای از بعد آکادمیک آن، که یکی از دغدغه های علوم اجتماعی است، برای رسانه نیز حائز اهمیت بسیار است.زیرا تعامل دین و رسانه، چه به عنوان دو نهاد اجتماعی و چه به عنوان پیام و ابزار انتقال، هنوز موافقان و مخالفان بسیاری در سراسر دنیا دارد. در سایه این تعامل، سه نظریه مهم ذیل مطرح شده است :

 1. گروه اول، دیدگاه ذات گرایی ( دیدگاهى افراطى)

 این گروه با توجه به دغدغه هاى دینى، قایل به برخوردى سلبى با رسانه هستند و با استدلال کالایى شدن دین در رسانه ها طرح موضوعات دینى در رسانه را باعث تقدس زدایى مى دانند و معتقد ند هر تکنولوژى فرهنگ خود را نیز به همراه دارد و ذات دین با رسانه بیگانه است و نمی توان برای تبلیغ دین از رسانه بهره جست. بعضی این دیدگاه را محتوا گرایان می نامند.

۲.گروه دوم،دیدگاه ابزار گرایان ( موافقان غیر مشروط)

این گروه معتقدند که رسانه ها صرفا ابزارند و مى توان بدون هیچ دغدغه اى هر نوع محتوایى اعم از دینى و دنیایى را در آنها مطرح کرد.از این رو در منظر آنان رسانه می تواند در اختیار مفاهیم ، مضامین واهداف دینی قرارگیرد . این دیدگاه معتقد است که متعهد بودن رسانه به ارزش ها باعث تبدیل وسیله به هدف می شود در حالی که ابزار نباید در نتیجه کار دخالت داشته باشد.

۳. گروه سوم دیدگاه تعاملی یا ظرفیت گرایان (موافقان مشروط)

این گروه معتقد است اگرچه رسانه هاى مدرن فرهنگ خود را به همراه دارند؛ اما از چنان قدرتى برخوردار نیستند که نتوان از آنها براى تبلیغ مفاهیم آسمانى بهره گرفت و باید با شناخت ظرفیت رسانه ها براى تبلیغ دین و آگاهى از قلمرو دین براى تبلیغ مفاهیم مقدس، آگاهانه از توانمندى این ابزار قدرتمند و تأثیرگذار استفاده کرد.از این رو بدنبال یافتن وجوه مشترک دین ورسانه اند. (حسینی، 1386 :145)

  اهميت و ضرورت تحقيق

امروزه وسایل ارتباط جمعى درحیات اجتماعی انسان ها به عنوان یکی ازاجزای ضروری وجدایی ناپذیرزندگی درآمده است و از مهم ترین راههاى کسب آگاهى و اطلاعات و از توانمندترین منابع معرفتى بشر به شمار مى آید.از این رو نظريه‌پردازي تجويزي براي ترسيم وظايف و بايدها و نبايدهاي وسايل ارتباط‌جمعي، مبتني بر جهان‌بيني و نوع نگاهي است كه ما به كل چرخة ارتباط داريم .درنظام رسانه ای غرب ، جهان بینی ارتباطی نظریه های هنجاری رسانه ها بر پایه حضورشاخص سکولاریسم ارائه شده اند و نشان می دهدکه تمامی این نظریه ها هنجارهای خودرابراساس جهان بینی سکولارارائه کرده اند (باهنر،1386: 33) و این وضعیت نیز برفعالیت های رسانه ای کشور ما سایه انداخته است.نتایج این تحقیق برای مباحث نظری و کاربردی مربوط به اطلاع رسانی است .از این رو به دلائل نظری وعملی ما وظیفه داریم هنجارهای رسانه ای را برپایه جهان بینی توحیدی شکل دهیم .

درابتدا لازم است روز خبرنگار رابه همه همکاران رسانه ای درسراسرکشور و دنیا تبریک بگویم و عرض خسته نباشید داشته باشم.باتوجه به وضعیت فرهنگ نقد و اطلاع رسانی در کشور خواستم تابا طرح یک سلسله مباحث ارتباطات اسلامی با عنوان اطلاع رسانی و نقد در فقه و معارف اسلامی دین خود را به حوزه علمیه از یک طرف و به دانشکده صداو سیماقم که مدتی درآنجا مشغول تحصیل در رشته ارتباطات بودم از طرف دیگر ادا نمایم.امید که مورد توجه اصحاب رسانه قرار گیرد.اطلاع رسانی مانند هر عمل اجتماعی دیگر نمی تواند خارج از محدوده فقه و تشریع اسلامی باشد ، خصوصا آنکه معتقدیم دین اسلام ، دینی کامل ، جامع ، ابدی و فراتر از زمان ومکان است وهیچ نیازی را بی پاسخ نگذاشته است .

به این منظور در این تحقیق قواعد و اصولی را که می تواند در تبیین فقهی مسائل مربوط به اطلاع رسانی و نقد مفید وموثر افتد ، به اختصار یادآوری و توضیح داده می شود .

درس اول:ازنظر عقلى چگونه هر ثناء و حمدى به حمد خدا منتهى مى‏شود؟

گفتيم حمد از ناحيه بنده در حقيقت يادآورى خداست، اما به نيابت، تا رعايت ادب را كرده باشد.برهانهاى عقلى قائم است بر اينكه استقلال معلول در ذاتش و در تمامى شئونش همه بخاطر و بوسيله علت است، و هر كمالى كه دارد سايه‏ايست از هستى علتش، پس اگر براى حسن و جمال، حقيقتى در وجود باشد، كمال آن، و استقلالش از آن خداى واجب الوجود متعالى است، براى اينكه او است علتى كه تمامى علل به او منتهى مى‏شوند.

و ثنا و حمد عبارت از اين است كه موجود با وجود خودش كمال موجود ديگرى را نشان دهد، البته موجود ديگرى كه همان علت او است، و چون تمامى كمالها از تمامى موجودات به خداى تعالى منتهى مى‏شود، پس حقيقت هر ثناء و حمدى هم به او راجع مى‏شود، و به او منتهى مى‏گردد، پس بايد گفت (الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ)

آشنایی نسل جوان بامباحث فلسفی امروزه امری بسیارضروری می نماید.اماشنیدن سخنان فلسفی بزگترین پدیده قرن درعلم تفسیریعنی علامه طباطبایی رحمه الله علیه  خالی ازلطف نیست وبه نظرنویسنده تنظیم نظرات فلسفی ایشان درذیل آیات الهی امری لازم به نظرمی رسد.ازاین روبنادارم درصورت یاری ومددالهی نظرات فلسفی آن مردالهی رابه اطلاع خوانندگان وعلاقمندان برسانم .امیدکه موردقبول واقع شود .البته برای شروع به بحث انعکاس متن مقدمه ترجمه تفسیرالمیزان راکه توسط مترجمین تهیه شده ونگاه خوبی به سیره تفسیری علامه دارد خواندنی است .

به نظر می رسدامت اسلامی دیگرآستانه تحمل زورگویی های خائنین به حرمین شریفین وبقیه هم پیاله های آنان راازدست داده اندوبازگشت دوباره به قرآن وسنت پیامبرشروع شده است وتکنولوِزی وسرعت پیشرفت ابزارهای اطلاع رسانی زمینه بسیج امت اسلامی رافراهم نموده است.شورای عرب ازاین همه بیداری امت اسلامی احساس خطرجدی حاکمیت خودرادارندوتقصیراصلی رادرحرکت اصیل اسلامی امام خمینی ره می بینند.البته اگراین سلاطین وابسته به شیطان بزرگ کمی عقل ومطالعه تاریخی ازصحبت های آن ابرمردتاریخ داشتندبه یادمی آوردندکه ایشان همان روز۱۵ خرداد۴۲ریشه اربابان مفلوک اعراب وبالتبع شیوخ وابسته راباآن حرکت الهی کندندوباعث بیداری امت اسلامی شدندولکن نقطه کانونی ابتداایران شد وحال امت اسلامی خاورمیانه.

قرآن کریم رسانه ای که همه رسانه هارامات کرد

 مساله آتش زدن رسانه محمدی مارابه نکات ذیل رهنمون می نماید:

۱-قرآن کریم رسانه ای است که درجذب مخاطبان وتاثیرگذاری برآنان گوی سبقت راازهمه رسانه های مدرن امروزین ربوده است.براستی شماکدام رسانه ای راسراغ داریدکه توانسته باشدبیش ازیک میلیاردمخاطب داشته باشدوهمه مخاطبان بخواهندخودرافدای آن رسانه کنند؟وغیرازاین است که این مساله حکایت ازحیات وبالندگی وپویایی این رسانه محمدی دارد.

۲-مدعیان دروغین حقوق بشرُآزادی بیانُ دموکراسی وتکثررسانه ای رابنگریدکه تحمل شنیدن پیام های رسانه محمدی راندارند.

۳-مثل کسی که قرآن آتش میزندمثل آن دیوانه ای است که باشمع می خواهدخورشیدرابسوزاندکه جزمسخره شدن ومفتضح شدن چیزدیگری رابدنبال ندارد.

۴-قصه آتش زدن قرآن حکایت ازدومساله شیرین وتلخ دارد.طرف شیرین آن است که این مساله باعث بیداری مجددُ اتحاددوبارهُ شناخت بیشتردشمن مشترک ُ امت اسلامی می ...

امشب همه عاشقان الهی برسرقرارشان خواهندآمد.چه شب باشکوهی خواهدشداگرچشم هالایق دیدن تنهایادگارفاطمه سلام اله علیهاباشند.امشب همه می آیندحتی بچه های شیرخواروپیرانی که عمری با روزه سپری کرده اندکه قوس صعودونزول سنی این میهمانی اند.امشب شب اندازه گیری خودمان است که چقدرمی ارزیم.واگرتومی خواهی به ارزش خودبرسی یه سری به روشُ شکلُ هدف که شاکله کارحسنه رادرفرهنگ دینی تشکیل می دهدبیندازچراکه اون روزکه کرامت توفیق بنده شدن باتکلیفت رسید  کارارزیابی ازهمه کارهایت شروع شد  وامشب بااندازه گیری مداوم انگیزه ها ...

چرادرسریال های رمضانی بوی معنویت کمتراست

امسال نیزمثل سالهای گذشته صداوسیماازتوان هنرمندان استفاده کرده وسریالهای متنوعی راعرضه کرده است.امابه نظرمی رسه بازحجم زیادبرنامه هاروحیه معنوی وانگیزه رفتن مردم رابه مراکزمعنوی کم کرده وخودسریالهابجزملکوت نتوانسته فضای ذهنی وتصویری مخاطبان رابه سمت معنویت سوق بده درابتداکه سریال جراحت شروع می شه به قلب مخاطبان جراحتی واردمیشه که دائماازآن رنج می برن وگویاچینش برنامه هامناسب نیست اگرابتداسریال ملکوت که تاحدودی حرف برای گفتن داره پخش میشدروحیه مخاطبان به جراحت مبتلانمیشددرهمه سریالهارنگ وبوی ماه مبارک رمضان ضعیف پرداخته شده و همچنان ضعف نویسندگی -که معمولادرصداوسیمامشهوداست -دراین برنامه هاکاملابه چشم می خوره زیراغالباسریالهای رمضانی بدون المانهای مذهبی ازفبیل مسجدونقش مسجددرارتباطات اجتماعی ُروحانیت وتعامل آنهابامخاطبان رمضانی که درطول تاریخ دررمضانهاپررنگ بوده کمتردیده می شودو ُفرشته درملکوت نیزازجنس مسیحیت است که پاپ های بی ریش رادرذهن یادآورمی شودونقش دین ودین مداری حضورحداقلی درسریالهای رمضانی داره که معنای دیگرسکولاررامتبادرمیکنه نه اخلاق کاربردی ونه آداب ورسوم ونه فرهنگ ایرانی -اسلامی ُهیچکدام نتوانسته کارکردمثبت خودرادرسریال جراحت نشان بده .

براستی چه جامعه وخانواده ایرانی ای درسریال جراحت به مخاطب عرضه میشه که جزدرگیری وحسادت وبداخلاقی وبدبینی و... به مخاطب چیزدیگری رانمایش نمیدهد.

چه جنبه مثبتی ازخانواده ایرانی راداریم درویترین صداوسیمانمایش می دهیم که فقط این گونه افرادرادرذهن نویسنده می توانیم پیداکنیم.

ای کاش مراکزپژوهشی وکارشناسی دینی قبل ازتولیدسریالهای رمضانی نقش محتوای ونظارتی خودرامی توانستنددنبال بکنندوبه کمک هنرمندان می شتافتندچراکه دردنیاوآخرت مسئولیت بزرگی به عهده دارندکه درپیشگاه خدابایدپاسخگوباشندهمان گونه که امام حسن مجتبی فرمدندمن تعجب می کنم ازانسانهایی که درغذای مادی خودحساسندولی درغذای معنوی وفکری خودتاملی نمیکنند؟

اهميت پلاتو درخبرنگاری تلویزیونی

پلاتو براي خبرنگار اين فرصت را ايجاد مي کند که بتواند رويداد را براي براي بيننده پررنگ کند. مخصوصا اگر خبري داغ باشد يا اينکه پيچيده ونياز به توضيح داشته باشد .

ما مبشر همان تفکر نجات بخشی هستیم که جهان امروز به آن نیازمند است

ـ باید روی به مبارزه آورد با این اطمینان قلبی که ما مبشر همان تفکر نجات بخشی هستیم که جهان امروز به آن نیازمند است و در انتظار آن بوده و البته ما نیز به این مشکل بزرگ توجه داریم که اسلام قرنها از صحنه حیات اجتماعی مردم دور بوده است  و اکنون تا جوابهای مناسبی برای تدبیر و تقدیر مناسبات و معاملات امروز بیابد سالها طول خواهد کشید.

ـ اعتقاد حقیر بر آن است که با این انقلاب سیر اضمحلال و فروپاشی تمدن غرب از نقطه عطف تاریخی خویش گذشته و در قوس تنزل افتاده است. تاریخ آینده تاریخ غرب نیست تاریخ اسلام است با این فرض در آینده میان ما و غرب مبارزه ای همه جانبه در گیر خواهد بود. که تصور بیش از یک دهه از پیروزی انقلاب اسلامی نگذشته آثار آن در سراسر دنیا مشهود است. این مبارزه تنها مبارزه نظامی نیست و مبارزه نظامی در حقیقت جلوه آن مبارزه فرهنگی و فکری و فلسفی است که میان ما در گیر است. مبارزه نظامی فقط ظاهر این مبارزه است و در باطن جنگی بسیار عظیم تر در جریان است که تعبیر من از آن جهاد فکری است .

 1.امروزه تعاملات دین ورسانه مورد توجه صاحب نظران رسانه ها قرارگرفته  است وبستر مناسبی را برای ورود به مطالعات وتحقیقات درزمینه ی رسانه دینی فراهم آورده است. باحضور موثردین درعرصه رسانه ها تحلیل بیشترکارکردهای رسانه امری ضروری به نظر میرسد.گرچه دانشمندان ارتباطات در باره کارکرد های رسانه ها دید گاه های متفاوتی قائل  هستند ولکن همگی برروی سه کارکرد عمده واصلی ، آموزش ،اطلاع رسانی،تفریحی توافق و اجماع دارند امّادر یک رسانه دینی طرح کارکرد تزکیه می تواند محل بحث صاحبنظران در عرصه دین و رسانه باشد.

نظريه جهان مجازي و تأثيرات آن بر مخاطبان

واقعيت مجازي يا محيط‌هاي مجازي رايج‌ترين اسامي براي فن شبيه‌سازي رايانه‌اي است. مفهوم واقعيت مجازي كمي پيچيده است. از طرفي آن را مي‌توان به عنوان طبقه‌اي از فنون ارتباطي چند حسي رايانه‌اي تعريف كرد. اما واقعيت مجازي را همچنين مي‌توان به عنوان محيط ايجاد شده توسط رايانه يا رسانه‌هاي ديگر تعريف كرد. محيطي كه در آن شخص مصرف كننده(مخاطب) احساس حضور دارد. بدين ترتيب اين بيشتر شبيه به يك متغير روان‌شناختي است كه مي‌تواند در ميان طيفي از فنون و كاربردهاي متفاوت تغيير يابد. مردم بشدت تحت تأثير اين پديده نوين علمي قرار گرفته‌اند.

.

نظريه جهان مجازي و تأثير

قدرت جهان مجازي توانسته است قدرتهاي اجتماعي را به توليدكنندگان و هنرپيشگان منتقل كند و گسترش واقعيت مجازي نيز ممكن است قدري بر قدرت اجتماعي توليدكنندگان واقعيت مجازي افزايش دهد. جهان مجازي قبل از اينكه يك فن‌آوري باشد يك حضور فرهنگي است كه نوعي فعاليتهاي فرهنگي را مطرح مي‌سازد. فلذا برخي مفسران، توليدكنندگان جهان مجازي و جامعه مجازي را مبهوت رمانهاي ذهني و تخيلي مي‌دانند كه بدنبال تغيير شكل ناهنجاري‌هاي اجتماعي پراكنده هستند. اما آنچه بعنوان مهمترين آثار در اين زمينه مي‌توان برشمرد شامل:

1)  دادن اصالت روش و ابزار امكان اشاعه و سيطره چنين جهان مجازي را شگفت‌آور و فراگير نموده است و آنها را تحت ولايت تكنيك در سراسر جهان پراكنده ساخته است.

2)    تكيه كردن بر ضعفهاي رواني بشر و تحليل ذوق و سليقه درآن بر توليدكنندگان

نقدی بر فیلم ترومن

تاریخ سینما تاریخ تکامل تکنیک سینما در جهت ایجاد تفنن بیشتر است و اصلاً آنچه که باعث شده تا سینما به سلطنت و محبوبیت امروز  خویش در سراسر جهان دست یابد همین هویت تفننی و اعجاب انگیز آن است.

عقلانیت دینی در جهان مجازی

عقل انسانی مانند اقیانوس بی کران است که نهایتی بر آن دیده نمی شود. و با عقل اساس تمدنها و کشف قوانین و مجهولات صورت می گیرد. و شأن عقل ادراک حقائق امور است. عقل می تواند در پاکی روح نقش کلیدی داشته باشد و منشاء تمام فضیلتها در نفس آدمی باشد. عقل می تواند دو گونه باشد. نخست عقلی که نیازمند یادگیری و آموختن و فکر و تکرار است و دوم عقل ایمانی که از جانب خداست و کسی که صاحب آن شود لوح دلش محفوظ است و این عقل از سینه می جوشد. که استاد و حافظ آن خدای متعال است. و منظور از عقل ایماانی بصیرتی است که از علم بسی فراتر است. عقلانیت دینی ایجاب می کند که جهان مجازی در جهت روند تکامل انقلاب اسلامی در خدمت اشاعه فرهنگ اسلامی قرار گیرد.

نظريه هنجاري رسانه‌اي جمهوري اسلامي ايران

پيروزي انقلاب اسلامي از يك سو گامي عملي براي ديني شدن رسانه‌ها در ايران و از سوي ديگر اقدامي تأثيرگذار در بازنگري نظريه‌هاي ارتباطات و توسعه به شمار مي‌رود. پس از پيروزي انقلاب اسلامي اهميت دين در سياست‌هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي در امر رسانه مورد توجه جدي قرار گرفت و تحولي بنيادين را در مكاتب نظريه‌هاي ارتباطي شكل داد. در اين مقال به ويژگي‌هاي نظريه هنجاري رسانه‌اي جمهوري اسلامي ايران مي‌پردازيم.

 وهابيت؛ معماي يك ايدئولوژي بسته

تاكنون آثار واسناد فراواني در باب ايدئولوژي وهابيت

و سلفي هايي كه امروز فرماندهي و بدنه تروريسم

در خاورميانه را در اختيار دارند منتشر شده اما اغلب

 اين گزارش ها كه متعلق به مراكز امنيتي و تحقيقاتي

 آمريكا است با يك نقص بزرگ روبه رو بوده اند

و آن اين كه ملاحظه مراتب دوستي استراتژيك

 رياض وكاخ سفيد باعث شده پرسش هاي تاريخي

در باب نحوه انتشار وانتقال جريان وهابيت از

شبه جزيره عربستان به اقصي نقاط جهان و

 همين طور ابهام هاي مربوط به ظهور نسل جديد نو وهابي

 يعني طالبان والقاعده بي پاسخ بماند.

شايد گزارش تحقيقي ديپلمات كهنه كار آمريكا

 درmideast monitor ازاين جهت ارزشمند وشايان

 توجه است كه مطالبي را به طور بي پروا درسه حوزه

مهم: چگونگي

قدرت يابي وهابيت، بهره برداري حكومتگران سعودي ا

ز ايدئولوژي وعلماي وهابي و سلفي، موارد تباني

 ايالات متحده با سعودي ها ، بازگو مي كند كه

قاطبه كارشناسان و گزارشگران آمريكا از طرح آنها امتناع

 مي ورزيدند. كند.

علامه محمدتقی جعفری(قدس سره):
آنکس که هنوز نمی داند که توقع نتیجه بدون کار بزرگترین عامل تباهی اخلاقی انسان است و هنوز طعم نظم در کار را نچشیده است از عرفان بجز حالات لذایذ روانی زود گذر نصیبی نخواهد داشت .

جستاري در افكارعمومي

مباحث مربوط به افکار عمومی، غالباً پراکنده است و جز در تعداد اندکی از کتاب ها منبعی دیگر یافت نمی شود. از سوی دیگر تناقض ها و تعریف گوناگونی از افکار عمومی شده است که لازم دا نستم برای ورود به بحث پاره ایی از اصطلاحات و تعریف ها را در این حیطه بیاورم......

 گام اول : فلسفه رسانه